Viêm tai giữa cấp ở trẻ em: Dấu hiệu nhận biết sớm & cách xử trí đúng

Viêm tai giữa cấp ở trẻ em: Dấu hiệu nhận biết sớm & cách xử trí đúng

Viêm tai giữa cấp là gì?

Viêm tai giữa cấp là tình trạng nhiễm trùng xảy ra trong khoang tai giữa – phần nằm sau màng nhĩ, thường do vi khuẩn hoặc virus. Đây là một trong những bệnh lý hô hấp thường gặp nhất ở trẻ nhỏ, đặc biệt là từ 6 tháng đến 3 tuổi.

Tai giữa là nơi có vòi nhĩ (Eustachian tube) nối với mũi họng. Khi trẻ bị viêm mũi họng, VA quá phát hoặc cảm lạnh, vòi nhĩ dễ bị tắc → dịch và vi khuẩn ứ đọng trong tai giữa → gây viêm tai.

Dấu hiệu nhận biết viêm tai giữa cấp ở trẻ

Cha mẹ cần chú ý những dấu hiệu sau để phát hiện bệnh sớm:

Ở trẻ dưới 3 tuổi:

• Quấy khóc nhiều, đặc biệt về đêm
• Dùng tay dụi tai, kéo tai
• Bỏ bú, bú ít hơn bình thường
• Sốt nhẹ đến sốt cao (≥ 38.5°C)
• Ngủ chập chờn, khó vào giấc
• Chảy dịch tai (nếu màng nhĩ bị thủng)

Ở trẻ lớn hơn:

• Kêu đau tai, ù tai, nghe kém
• Cảm giác đầy trong tai
• Đau tai tăng khi nuốt hoặc nằm nghiêng

Cảnh báo: Một số trẻ không có biểu hiện sốt hoặc đau tai rõ ràng, chỉ biểu hiện bằng nghe kém tạm thời hoặc ngủ kém, nên rất dễ bỏ sót.

Tại sao viêm tai giữa cần xử trí sớm?

Viêm tai giữa không chỉ gây đau mà còn ảnh hưởng khả năng nghe, dẫn đến:

• Trẻ chậm nói, chậm phát triển ngôn ngữ
• Kém tập trung trong học tập
• Nguy cơ viêm tai giữa mạn tính, dính tai giữa
• Biến chứng nguy hiểm: viêm xương chũm, viêm màng não, liệt mặt…

Theo AAP (Hiệp hội Nhi khoa Hoa Kỳ), phần lớn các trường hợp nếu được phát hiện và điều trị sớm sẽ khỏi hoàn toàn mà không để lại di chứng.

Hướng xử trí đúng

Khi nghi ngờ trẻ bị viêm tai giữa, cần:

1. Đưa trẻ đi khám chuyên khoa Tai Mũi Họng – không nên tự dùng kháng sinh.
2. Nội soi tai và đo nhĩ lượng là tiêu chuẩn vàng để chẩn đoán.
3. Điều trị có thể bao gồm:
   • Hạ sốt, giảm đau (Paracetamol, Ibuprofen)
   • Rửa mũi, xịt mũi co mạch (nếu có viêm mũi kèm theo)
   • Kháng sinh (nếu nhiễm vi khuẩn nặng hoặc sốt cao)
   • Theo dõi sát trong 48–72h

Không nên chích rạch màng nhĩ tùy tiện, trừ khi có chỉ định từ bác sĩ.

Viêm tai giữa cấp tái phát nhiều lần?

Nếu trẻ bị viêm tai giữa từ 3 lần trong 6 tháng hoặc 4 lần trong 1 năm, bác sĩ có thể cân nhắc:

• Đặt ống tai thông khí (trong trường hợp dịch tai kéo dài)
• Hoặc nạo VA nếu có VA phì đại chặn vòi nhĩ (→ sẽ đề cập chi tiết ở bài số 7)